Raja Shivaji Reviewमराठी चित्रपटसृष्टीमध्ये ऐतिहासिक चित्रपटांची मोठी परंपरा आहे, मात्र जेव्हा विषय ‘छत्रपती शिवाजी महाराज’ यांच्या आयुष्यावर आधारित असतो, तेव्हा प्रेक्षकांच्या अपेक्षा शिगेला पोहोचलेल्या असतात. रितेश देशमुख दिग्दर्शित आणि अभिनीत ‘राजा शिवाजी’ हा चित्रपट केवळ एक चित्रपट नसून ती महाराष्ट्राच्या अस्मितेची आणि स्वाभिमानाची एक भव्य गाथा आहे.
Raja Shivaji Review | ‘राजा शिवाजी’ चित्रपट परीक्षण
कथानक आणि पटकथा
हा चित्रपट प्रामुख्याने शिवरायांच्या बालपणापासून ते स्वराज्याच्या स्थापनेपर्यंतचा प्रवास मांडतो. जिजाऊ माँसाहेबांचे संस्कार, मावळ्यांची साथ आणि ‘रयतेचे राज्य’ स्थापन करण्याची जिद्द यात प्रकर्षाने दिसून येते. पटकथेत केवळ युद्धावर लक्ष केंद्रित न करता, महाराजांच्या धोरणीपणावर आणि त्यांच्या दूरदृष्टीवर प्रकाश टाकण्यात आला आहे. लेखकाने इतिहासाशी फारशी छेडछाड न करता, घटनाक्रमाची मांडणी अत्यंत प्रभावीपणे केली आहे.
अभिनय: रितेश देशमुख यांचा ‘मास्टरस्ट्रोक’
या चित्रपटाचे सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे खुद्द रितेश देशमुख यांनी साकारलेली महाराजांची भूमिका. रितेशने या भूमिकेसाठी घेतलेली मेहनत पडद्यावर स्पष्टपणे दिसते. महाराजांची शांतता, त्यांच्या डोळ्यांतील तीक्ष्णता आणि संवादफेकीतील जरब रितेशने अतिशय संयतपणे मांडली आहे.
इतर कलाकारांमध्ये जिजाऊंच्या भूमिकेतील अभिनेत्रीने (जिने ही भूमिका साकरली आहे) आईची ममता आणि करारीपणा यांचा सुरेख संगम साधला आहे. मावळ्यांच्या भूमिकांमधील कलाकारांनीही आपल्या वाट्याला आलेल्या पात्रांना योग्य न्याय दिला आहे.
दिग्दर्शन आणि तांत्रिक बाजू
दिग्दर्शक म्हणून रितेश देशमुखने या चित्रपटात आपली वेगळी छाप पाडली आहे. चित्रपटाचा भव्यपणा (Scale) थक्क करणारा आहे. ‘राजा शिवाजी’ तांत्रिकदृष्ट्या अतिशय प्रगत वाटतो.
- छायांकन (Cinematography): सह्याद्रीच्या दऱ्याखोऱ्यांचे चित्रण आणि किल्ल्यांचे सौंदर्य कॅमेऱ्यात ज्या प्रकारे कैद केले आहे, ते पाहताना आपण त्या काळात गेल्याचा भास होतो.
- संगीत आणि पार्श्वसंगीत (BGM): अजय-अतुल यांचे संगीत या चित्रपटाचा प्राण आहे. ‘रांगडा’ आणि तरीही भावूक करणारा संगीत साचा प्रेक्षकांचे अंगावर शहारे आणतो. विशेषतः युद्धाच्या प्रसंगांमधील पार्श्वसंगीत दृश्यांची तीव्रता दुप्पट करते.
- व्हीएफएक्स (VFX): ऐतिहासिक चित्रपटांत अनेकदा ‘कम्प्युटर ग्राफिक्स’ कच्चे वाटतात, पण येथे कामाचा दर्जा उच्च आहे.
चित्रपटाची जमेची बाजू
१. भावनिक गुंतवणूक: हा चित्रपट केवळ तलवारबाजी दाखवत नाही, तर महाराजांचे त्यांच्या रयतेवर असलेले प्रेम आणि त्यांचे मानसिक द्वंद्व उत्तमरीत्या मांडतो. २. संवाद: चित्रपटाचे संवाद साधे असूनही काळजाला भिडणारे आहेत. ३. युद्धकला: मारधाड आणि युद्धाचे प्रसंग वास्तववादी वाटतात, त्यात कृत्रिमता जाणवत नाही.
काही उणिवा
चित्रपटाचा पूर्वार्ध काहीसा संथ वाटू शकतो, कारण तिथे पात्रांची बांधणी आणि पार्श्वभूमीवर अधिक भर दिला आहे. तसेच, ज्या प्रेक्षकांनी यापूर्वीचे अनेक शिवकालीन चित्रपट पाहिले आहेत, त्यांना काही प्रसंग ओळखीचे वाटू शकतात. मात्र, मांडणीतील नाविन्य या उणिवा भरून काढते.
निष्कर्ष
‘राजा शिवाजी’ हा चित्रपट केवळ मराठी माणसानेच नाही, तर भारतीय चित्रपटसृष्टीचा अभिमान म्हणून प्रत्येकाने पाहायला हवा. एका महान राजाची, एका महान माणसाची ही कथा पुन्हा एकदा आपल्याला आपल्या मुळांशी जोडून ठेवते. रितेश देशमुखचा हा प्रामाणिक प्रयत्न यशस्वी झाला आहे असे म्हणायला हरकत नाही.
हा चित्रपट आपल्याला शिकवतो की ‘स्वराज्य’ हे केवळ जमिनीचा तुकडा मिळवणे नसून, ते स्वाभिमानाने जगण्याचे साधन आहे. कुटुंबासोबत चित्रपटगृहात जाऊन हा अनुभव घेणे हीच शिवरायांना दिलेली खरी मानवंदना ठरेल.
रेटिंग: ४.५/५ स्टार