International Nurses Day: आरोग्य सेवा क्षेत्राचा विचार केला, तर आपल्या डोळ्यांसमोर सर्वात आधी येतात ते डॉक्टर्स. पण, एका रुग्णाला मृत्यूच्या दारातून बाहेर काढण्यासाठी आणि त्याला पूर्णपणे बरे करण्यासाठी डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाखाली जी व्यक्ती २४ तास अहोरात्र मेहनत घेते, ती म्हणजे ‘परिचारिका’ (Nurse).
दरवर्षी १२ मे हा दिवस जगभरात ‘आंतरराष्ट्रीय परिचारिका दिन’ (International Nurses Day) म्हणून साजरा केला जातो. हा दिवस म्हणजे केवळ एक औपचारिकता नसून, मानवतेची सेवा करणाऱ्या त्या ‘देवदूतांना’ मानाचा मुजरा करण्याची संधी आहे.
International Nurses Day | आंतरराष्ट्रीय परिचारिका दिन’ आणि त्यांचे योगदान
१२ मे हाच दिवस का?
आंतरराष्ट्रीय परिचारिका दिन साजरा करण्यामागे एक ऐतिहासिक कारण आहे. आधुनिक शुश्रूषा शास्त्राच्या (Modern Nursing) जनक फ्लोरेन्स नाइटिंगेल (Florence Nightingale) यांचा जन्म १२ मे १८२० रोजी झाला होता. त्यांच्या स्मृती प्रित्यर्थ आणि त्यांनी या क्षेत्राला दिलेल्या योगदानाचा सन्मान म्हणून हा दिवस निवडला गेला.
फ्लोरेन्स नाइटिंगेल यांना ‘द लेडी विथ द लॅम्प’ म्हणून ओळखले जाते. क्रिमियन युद्धादरम्यान त्यांनी जखमी सैनिकांची ज्या प्रकारे सेवा केली, त्याने नर्सिंग क्षेत्राची व्याख्याच बदलून टाकली. रात्रीच्या अंधारात हातात कंदील घेऊन त्या प्रत्येक रुग्णाची विचारपूस करायला जात असत, तिथूनच त्यांना हे नाव मिळाले.
परिचारिका: सेवेचा आणि त्यागाचा मूर्तिमंत स्वरूप
नर्सिंग हे केवळ एक प्रोफेशन नाही, तर ते एक ‘मिशन’ आहे. हॉस्पिटलमध्ये दाखल झालेला रुग्ण जेव्हा घाबरलेला असतो, तेव्हा त्याला मायेने धीर देण्याचे काम परिचारिका करतात.
१. अहोरात्र सेवा
सण असो वा उत्सव, पाऊस असो वा कडक ऊन, परिचारिका आपले कर्तव्य कधीच सोडत नाहीत. अनेकदा स्वतःच्या कुटुंबाला बाजूला सारून त्या रुग्णांच्या कुटुंबाचा भाग बनतात.
२. भावनिक आधार
औषधांनी शरीर बरे होते, पण मनाला उभारी देण्यासाठी प्रेमाच्या शब्दांची गरज असते. रुग्ण आणि त्यांचे नातेवाईक जेव्हा तणावात असतात, तेव्हा परिचारिका त्यांच्यासाठी समुपदेशक (Counselor) म्हणून काम करतात.
३. ज्ञानाची जोड
आजच्या काळात नर्सिंग हे क्षेत्र खूप प्रगत झाले आहे. केवळ सेवा करणे एवढेच त्यांचे काम मर्यादित नसून, आपत्कालीन परिस्थितीत त्वरित निर्णय घेणे, अत्याधुनिक वैद्यकीय उपकरणांचा वापर करणे आणि डॉक्टरांना अचूक माहिती देणे यामध्ये त्यांचा मोठा वाटा असतो.
कोविड-१९ काळ आणि परिचारिकांचे शौर्य
गेल्या काही वर्षांत जगाने पाहिलेल्या कोरोना महामारीच्या संकटात परिचारिकांची भूमिका सर्वात महत्त्वाची ठरली. जेव्हा जग घराच्या आत बंद होते, तेव्हा या रणरागिणी ‘पीपीई किट’ घालून, स्वतःच्या जीवाची पर्वा न करता रुग्णालयात उभ्या होत्या.
अनेक परिचारिकांनी कित्येक महिने आपल्या लहान मुलांना आणि वृद्ध पालकांना पाहिले नाही. स्वतःला संसर्ग होण्याचा धोका असतानाही त्यांनी दिलेला लढा इतिहासात सुवर्ण अक्षरांनी लिहिला जाईल. त्यांच्या या साहसामुळेच आपण त्या भीषण संकटातून बाहेर पडू शकलो.
नर्सिंग समोरील आजची आव्हाने International Nurses Day
आज आपण त्यांचा गौरव करत असलो, तरी या क्षेत्रातील आव्हानांकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही:
- कामाचा ताण: अनेक रुग्णालयांमध्ये रुग्णांच्या तुलनेत परिचारिकांची संख्या कमी आहे, ज्यामुळे त्यांच्यावर प्रचंड मानसिक आणि शारीरिक ताण येतो.
- सुरक्षेचा प्रश्न: अनेकदा रुग्णांचे संतप्त नातेवाईक परिचारिकांशी गैरवर्तन करतात, ही चिंतेची बाब आहे.
- कमी वेतन: अनेक खाजगी संस्थांमध्ये त्यांच्या कामाच्या तुलनेत त्यांना मिळणारे वेतन खूपच कमी आहे.
- आरोग्याच्या समस्या: सतत उभे राहून काम केल्यामुळे त्यांना पाठीचे आजार, व्हेरिकोज व्हेन्स यांसारख्या शारीरिक समस्यांना सामोरे जावे लागते.
आपल्याला काय करता येईल?
परिचारिका दिनानिमित्त त्यांना केवळ शुभेच्छा देऊन चालणार नाही, तर त्यांच्याबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी आपण काही गोष्टी करू शकतो:
१. आदर द्या: रुग्णालयात गेल्यावर त्यांच्याशी सौजन्याने बोला. त्यांच्या कामात अडथळा आणू नका. २. प्रोत्साहन द्या: तुमच्या ओळखीच्या कोणी परिचारिका असतील, तर त्यांच्या कामाचे कौतुक करा. ३. सुविधांची मागणी: सरकारने आणि खाजगी संस्थांनी परिचारिकांसाठी उत्तम सोयी-सुविधा आणि सुरक्षित वातावरण निर्माण करावे, यासाठी आवाज उठवा.
निष्कर्ष
“Nursing is an art: and if it is to be made an art, it requires an exclusive devotion and as hard a preparation as any painter’s or sculptor’s work.” — Florence Nightingale
International Nurses Day परिचारिका हा कोणत्याही देशाच्या आरोग्य व्यवस्थेचा कणा असतात. डॉक्टर आजार बरा करतात, पण परिचारिका रुग्ण बरा करतात. आजच्या या विशेष दिवशी, जगातील प्रत्येक परिचारिकेला त्यांच्या निस्वार्थ सेवेबद्दल आणि धैर्याबद्दल मनापासून धन्यवाद!
तुम्ही दिलेल्या सेवा आणि त्यागामुळेच हे जग अधिक सुरक्षित आणि आरोग्यदायी आहे.
आंतरराष्ट्रीय परिचारिका दिनाच्या सर्व परिचारिकांना हार्दिक शुभेच्छा!
लेख आवडल्यास शेअर करायला विसरू नका